Natuurlijk slaapmiddel: de cijfers naast elkaar, in minuten
Wakker liggen voelt eindeloos. Hieronder staat geen top zeven, maar een tabel met wat elk middel in gecontroleerd onderzoek oplevert, in minuten. Bovenaan die tabel staat iets wat niets kost en dat wij niet verkopen.
Deel dit artikel wanneer je denkt dat je er iemand een plezier mee doet:
Het is tien voor drie. Je bent om elf uur naar bed gegaan, hebt een uur liggen woelen, sliep even, en nu ben je klaarwakker met een hoofd dat aan morgen begint.
Dat is het moment waarop mensen op hun telefoon "natuurlijk slaapmiddel" intypen. En dan komen ze op een pagina met een top zeven, waarvan nummer één toevallig het product is dat de site verkoopt.
Wij doen het anders. Hieronder staat per middel hoeveel minuten sneller je in de gecontroleerde studies inslaapt, bij hoeveel mensen dat gemeten is, en hoe stevig dat bewijs is.
In het kort
- Het sterkst onderbouwde middel tegen langdurige slapeloosheid is geen pil maar slaaptherapie, en die staat daarom bovenaan.
- Van de supplementen heeft magnesium bij ouderen het grootste gemeten effect op de inslaaptijd, maar de onderzoekers noemen dat bewijs zelf laag tot zeer laag.
- Melatonine is geen slaappil maar een klokverzetter. Het effect op de inslaaptijd is klein en verdwijnt niet bij langer gebruik.
- Valeriaan geeft wisselende uitkomsten, en de waarschijnlijkste verklaring is dat producten sterk in kwaliteit verschillen.
- Geen enkel middel in dit artikel haalt het bij het effect van een vast opsta-uur en daglicht in de ochtend.
De cijfers naast elkaar
Alle getallen hieronder komen uit meta-analyses: onderzoeken die alle beschikbare studies over één middel bij elkaar optellen. Dat is de eerlijkste vorm waarin dit soort vragen te beantwoorden is.
Het middel met het beste bewijs is geen pil. En het middel met het grootste effect onder de supplementen rust op slechts drie studies met 151 mensen, met een bewijskwaliteit die de onderzoekers zelf laag tot zeer laag noemen.
| Middel | Sneller inslapen | Onderzocht bij | Kwaliteit van het bewijs |
|---|---|---|---|
| Slaaptherapie (CGT-i) | 19,0 minuten | 20 studies, 1.162 mensen, gemiddeld 56 jaar | Goed. Effect bleef ook op langere termijn en er werden geen ongewenste effecten gemeld |
| Magnesium (bij ouderen) | 17,4 minuten | 3 studies, 151 mensen | Laag tot zeer laag, aldus de onderzoekers zelf |
| Ashwagandha (vanaf 600 mg) | Niet in minuten gemeten | 5 studies, 400 mensen | Klein maar significant effect op de slaap als geheel |
| Melatonine | 7,1 minuten | 19 studies, 1.683 mensen | Redelijk. Effect klein maar consistent, ook op lange termijn |
| Lichttherapie | Niet in minuten gemeten | 53 studies, 1.154 mensen | Matig effect bij slapeloosheid, met aanwijzing voor publicatiebias |
| Valeriaan | Niet in minuten uit te drukken | 60 studies, 6.894 mensen | Wisselend, vooral door verschillen in extractkwaliteit |
Alle cijfers uit de meta-analyses in de bronnenlijst onderaan. Wij verkopen magnesium en ashwagandha, en die staan niet bovenaan.
Twee dingen vallen op als je deze tabel van boven naar beneden leest.
Het middel met het beste bewijs is geen pil. Slaaptherapie, voluit cognitieve gedragstherapie bij insomnie, verkort de inslaaptijd met negentien minuten en de tijd die je 's nachts wakker ligt met zesentwintig minuten. Dat effect hield aan bij de latere metingen, en er werden geen ongewenste effecten gerapporteerd.
En het middel met het grootste gemeten effect onder de supplementen, magnesium bij ouderen, rust op slechts drie studies met honderdeenenvijftig mensen. De onderzoekers schrijven er zelf bij dat de bewijskwaliteit laag tot zeer laag is. Dat getal van 17,4 minuten is dus geen belofte.
Melatonine: geen slaappil maar een klokverzetter
Melatonine is veruit het meest gezochte slaapmiddel van Nederland, en het meest misbegrepen.
Het is een hormoon dat je pijnappelklier 's avonds aanmaakt zodra het donker wordt. Het maakt je niet slaperig zoals een slaappil dat doet. Het geeft je lichaam het signaal dat de nacht begonnen is.
Wat het onderzoek laat zien
Ferracioli-Oda en collega's telden negentien studies met 1.683 deelnemers bij elkaar. De inslaaptijd werd gemiddeld 7,06 minuten korter dan met placebo. De totale slaaptijd nam met 8,25 minuten toe en de ervaren slaapkwaliteit verbeterde significant.
Dat is een klein effect. De auteurs schrijven dat zelf ook: de absolute winst is kleiner dan bij slaapmedicatie. Daar staat tegenover dat het bijwerkingenprofiel veel gunstiger is, en dat het effect niet uitdooft bij langer gebruik.
Interessant detail uit hun analyse: studies met een hogere dosering en een langere duur lieten grotere effecten zien op inslaaptijd en totale slaaptijd. Op slaapkwaliteit maakte de dosering geen verschil.
Waar melatonine echt iets doet
Niet bij algemene slapeloosheid, maar bij een verschoven ritme. Dan gaat het om een klok die op de verkeerde tijd staat, en dat is precies waar een klokverzetter voor is.
- Jetlag na een vlucht over meerdere tijdzones.
- Ploegendienst waarbij je op ongewone tijden moet slapen.
- Het verlate slaapfasesyndroom, waarbij je pas om twee uur 's nachts slaperig wordt en 's ochtends niet uit bed komt. Vaak bij jongvolwassenen.
Bijwerkingen en langdurig gebruik
Kortdurend gebruik geldt als veilig en de gemelde bijwerkingen zijn mild: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en soms slaperigheid overdag. Levendige dromen worden vaak genoemd.
Over jarenlang dagelijks gebruik is minder bekend, zeker bij de hogere doseringen die online verkrijgbaar zijn. Gebruik je het langer dan een paar weken, bespreek dat dan met je huisarts.
Wij verkopen zelf geen melatonine. Dit hoofdstuk staat er omdat het de eerste vraag is die mensen op dit onderwerp stellen en omdat een eerlijk antwoord meer waard is dan een omweg naar ons eigen schap.
Valeriaan: waarom de uitkomsten zo uiteenlopen
Valeriaan is het tweede middel waar Nederland massaal op zoekt, en het is tegelijk het middel met de meest tegenstrijdige resultaten.
Shinjyo en collega's namen zestig studies door met in totaal 6.894 deelnemers. Hun conclusie over de tegenstrijdigheid is verhelderend: die komt waarschijnlijk niet doordat valeriaan soms wel en soms niet werkt, maar doordat de producten sterk in kwaliteit verschillen.
Valeriaan bevat meerdere werkzame stoffen en een deel daarvan is instabiel. Hoe het extract gemaakt is, hoe lang het op de plank stond en welk deel van de plant gebruikt is, bepaalt mede wat er nog in zit.
Twee praktische aanbevelingen uit dat overzicht.
- Kies producten op basis van de hele wortel of rizoom, want daar waren de uitkomsten betrouwbaarder.
- Combinaties met hop of citroenmelisse gaven in het onderzoek betere resultaten dan valeriaan alleen.
Over veiligheid waren de bevindingen geruststellend: bij deelnemers tussen de zeven en tachtig jaar werden geen ernstige bijwerkingen gemeld.
De overige middelen, één voor één
Magnesium
Mah en Pitre onderzochten in 2021 drie gerandomiseerde studies met 151 oudere volwassenen met slapeloosheid. De inslaaptijd was na de interventie 17,36 minuten korter dan met placebo, met een betrouwbaarheidsinterval van 7,4 tot 27,3 minuten. De totale slaaptijd nam met zestien minuten toe, maar dat verschil was niet significant.
De auteurs zijn kritisch over hun eigen bevinding. Alle studies hadden een matig tot hoog risico op vertekening en de bewijskwaliteit was laag tot zeer laag. Hun afweging is praktisch: omdat orale magnesium goedkoop en breed beschikbaar is, kan het bewijs het gebruik ondersteunen bij slapeloosheidsklachten, in doseringen onder een gram.
Belangrijk om te weten: magnesium vult een voorraad aan. Reken op drie tot vier weken voordat je er iets van kunt zeggen, niet op één nacht.
Ashwagandha
Cheah en collega's telden vijf gerandomiseerde studies met 400 deelnemers bij elkaar. Er was een klein maar significant effect op de slaap als geheel, met een gestandaardiseerd gemiddeld verschil van -0,59.
De subgroepanalyse is hier het bruikbaarst. De effecten waren duidelijker bij drie groepen: mensen met een vastgestelde slapeloosheid, doseringen van 600 mg per dag of meer, en een gebruiksduur van acht weken of langer.
De auteurs zetten er een waarschuwing bij: over ernstige bijwerkingen op lange termijn zijn de gegevens beperkt, dus voor jarenlang gebruik is meer veiligheidsonderzoek nodig.
Lichttherapie
Dit middel wordt zelden genoemd in artikelen over natuurlijke slaapmiddelen, want er valt niets aan te verkopen.
Van Maanen en collega's namen drieënvijftig studies door met 1.154 deelnemers. Lichttherapie bleek effectief bij slaapproblemen in het algemeen, en bij slapeloosheid specifiek was het effect het grootst van de onderzochte categorieën. Bij slapeloosheid gaven studies met een hogere lichtintensiteit grotere effecten.
De auteurs melden er wel een aanwijzing voor publicatiebias bij, dus het werkelijke effect ligt waarschijnlijk iets lager dan de cijfers suggereren.
Een lichtbak hoeft niet. Een half uur buiten in de ochtend levert op een bewolkte dag al meer lux op dan een verlicht kantoor.
Welk middel past bij welk soort slecht slapen?
De vraag "wat is het beste slaapmiddel" is te grof. Slecht slapen heeft verschillende vormen, en elke vorm heeft een ander antwoord.
| Hoe het bij jou gaat | Waar het meestal op wijst | Wat als eerste logisch is |
|---|---|---|
| Je ligt een uur wakker voor je in slaap valt, elke avond | Inslaapprobleem, vaak een te vroege bedtijd of een onrustig hoofd | Vast opsta-uur, uit bed na twintig minuten, daarna eventueel magnesium |
| Je valt snel in slaap maar bent om drie uur wakker | Doorslaapprobleem | Alcohol schrappen, slaapkamer koeler, en kijken of piekeren de oorzaak is |
| Je wordt pas om twee uur 's nachts slaperig en komt niet uit bed | Verschoven ritme | Daglicht in de ochtend, en melatonine op het juiste tijdstip in overleg |
| Je slaapt genoeg maar bent overdag toch uitgeput | Slaapkwaliteit, mogelijk apneu | Huisarts, geen supplement |
| Je slaapt slecht sinds een drukke of gespannen periode | Spanning die de slaap verstoort | Ontspanning voor het slapen, en eventueel magnesium of ashwagandha |
| Het duurt al langer dan drie maanden, meerdere nachten per week | Chronische insomnie | Slaaptherapie, het middel met het beste bewijs |
Dit is een hulpmiddel om te ordenen, geen diagnose. Bij aanhoudende klachten is de huisarts de juiste plek.
En hoe zit het met gewone slaappillen?
Veel mensen die "natuurlijk slaapmiddel" zoeken, doen dat omdat ze juist géén slaappil willen. Het helpt dan om te weten waar dat verschil precies in zit.
De klassieke slaapmedicatie bestaat uit benzodiazepines en de zogenoemde z-middelen. Die werken snel en merkbaar, en dat is tegelijk hun grootste nadeel.
| Slaapmedicatie op recept | Supplementen uit dit artikel | Slaaptherapie | |
|---|---|---|---|
| Merkbaar effect | Sterk en direct | Klein, opgebouwd over weken | Matig, opgebouwd over weken |
| Gewenning | Treedt vaak op | Lichamelijk niet bekend | Niet van toepassing |
| Effect op langere termijn | Neemt af | Melatonine dooft niet uit | Blijft bestaan |
| Invloed op de diepe slaap | Kan de slaaparchitectuur veranderen | Niet beschreven | Verbetert slaapefficiëntie |
| Richtlijn | Alleen kort, bij uitzondering | Geen richtlijn, vrij verkrijgbaar | Eerste keuze bij chronische insomnie |
De reden dat slaaptherapie in de richtlijnen bovenaan staat, is precies deze kolomvergelijking: het effect is niet het grootst op dag één, maar het is het enige dat blijft en geen gewenning geeft.
Slaapmedicatie is daarmee niet nutteloos. Voor een korte, acute periode kan een huisarts er goede redenen voor hebben. Maar het is een overbrugging, geen oplossing, en dat is wat de meeste mensen die hier terechtkomen eigenlijk al voelen.
Wat je vanavond al kunt doen, in volgorde van opbrengst
Dit is het deel waar de meeste winst zit en waar niets te verdienen valt. Precies daarom wordt het op verkooppagina's meestal onderaan gezet, of helemaal weggelaten.
- Één vast opsta-uur, ook in het weekend. Dit is de sterkste knop die je hebt. Je opstaduur zet je biologische klok, je bedtijd volgt vanzelf. Verschuif je in het weekend twee uur, dan geef je jezelf elke maandag een lichte jetlag.
- Daglicht binnen een uur na het opstaan. Dertig minuten buiten, ook bij bewolking. Dit is het signaal waarop je klok zich instelt, en het bepaalt wanneer je vanavond slaperig wordt.
- Uit bed als je langer dan twintig minuten wakker ligt. Dit is de kern van slaaptherapie en het voelt contra-intuïtief. Blijf je liggen woelen, dan leert je hoofd dat je bed de plek is waar je piekert. Sta op, ga in een andere kamer iets saais doen bij gedempt licht, en ga pas terug als je slaperig bent.
- Geen cafeïne na twaalf uur 's middags. Cafeïne heeft een halfwaardetijd van vijf tot zes uur. Een koffie om vier uur betekent dat rond middernacht nog de helft actief is.
- Alcohol schrapt je diepe slaap. Je valt er sneller door in slaap en dat is precies waarom het misleidt. In de tweede helft van de nacht verstoort het je slaap en word je vaker wakker.
- Een warm bad of douche, anderhalf uur voor bedtijd. Dit werkt beter dan de meeste supplementen in dit artikel. Je kerntemperatuur stijgt en daalt daarna sneller, en die daling is een van de sterkste inslaapsignalen die je lichaam kent.
- Slaapkamer koel en donker. Zestien tot achttien graden, en donker genoeg om je eigen hand niet te zien.
- Pas dan een supplement. Als de zeven punten hierboven staan en er blijft iets over, dan is een supplement een redelijke volgende stap.
Waar wij staan, met onze eigen etiketten ernaast
Wij verkopen twee producten die in dit artikel voorkomen. Hieronder staat precies wat erin zit, zodat je het naast de onderzoeksdoseringen kunt leggen.
ORGANICO Turbo Magnesium
Per dagdosering van 2 tabletten: 150 mg magnesium uit bisglycinaat (Albion®) en 100 mg uit citraat, samen 250 mg elementair magnesium, plus 200 mg taurine, 10 mg vitamine B6 en 25 mcg vitamine D3. Een potje van 60 tabletten is dertig dagen.
Bekijk Turbo MagnesiumDie 250 mg elementair magnesium is precies de bovengrens die in Europa voor magnesium uit supplementen wordt aangehouden. In de studies van Mah en Pitre lagen de doseringen onder een gram, dus deze dosering valt binnen het onderzochte bereik. Neem je drie tabletten, dan zit je met 375 mg boven die Europese grens, en dat zeggen we er liever zelf bij.
ORGANICO Relax+
Per dagdosering van 2 capsules: 375 mg Griffonia-extract gestandaardiseerd op 20 procent 5-HTP, wat neerkomt op 75 mg 5-HTP, plus 1,4 mg vitamine B6 in de actieve P5P-vorm. Een potje van 60 capsules is dertig dagen. Innemen op een lege maag voor het slapen.
Bekijk Relax+Over 5-HTP zijn we op onze eigen site uitgebreid geweest, inclusief de kanttekeningen. Lees wat het onderzoek over 5-HTP laat zien en vooral welke bijwerkingen bij welke dosering optreden voordat je begint. Gebruik het niet samen met antidepressiva zonder overleg met je arts.
Wat wij niet beweren: dat een van deze twee het beste natuurlijke slaapmiddel is. Volgens de tabel bovenaan dit artikel is dat slaaptherapie, en die verkopen wij niet.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Een paar slechte nachten horen bij het leven. Er zijn signalen waarbij zelf aanmodderen met supplementen geen goed idee meer is.
- Langer dan drie maanden, minstens drie nachten per week. Dat is de definitie van chronische insomnie, en dan is CGT-i de eerste keuze volgens de richtlijnen.
- Je partner hoort je snurken met adempauzes. Dat kan slaapapneu zijn en daar helpt geen enkel supplement tegen.
- Onrust of kriebels in je benen die verergeren als je stilligt. Kan wijzen op rustelozebenensyndroom, waarbij onder meer je ijzerstatus relevant is.
- Je slaapt genoeg maar bent overdag toch uitgeput. Dan is de vraag niet hoe lang je slaapt maar hoe goed.
- Somberheid, piekeren of angst die er al was voordat het slapen misging. Dan is de slaap het symptoom en niet de oorzaak.
- Je gebruikt al maanden melatonine of een ander middel en durft niet te stoppen. Bespreek dat, want gewenning aan het idee is een reëel verschijnsel.
Veelgestelde vragen
Wat is het beste natuurlijke slaapmiddel?
Op basis van de meta-analyses is slaaptherapie de sterkste optie: 19,0 minuten sneller inslapen en 26,0 minuten minder wakker liggen, gemeten bij 1.162 mensen. Van de supplementen heeft magnesium bij ouderen het grootste gemeten effect met 17,4 minuten, al noemen de onderzoekers dat bewijs zelf laag tot zeer laag. Melatonine scoort 7,1 minuten en is vooral zinvol bij een verschoven ritme in plaats van bij algemene slapeloosheid.
Hoe werkt melatonine precies?
Melatonine is geen slaappil maar een klokverzetter. Het is het hormoon dat je pijnappelklier aanmaakt zodra het donker wordt, en het geeft je lichaam het signaal dat de nacht begonnen is. In negentien studies met 1.683 deelnemers werd de inslaaptijd gemiddeld 7,06 minuten korter en de totale slaaptijd 8,25 minuten langer. Het is daarmee het meest zinvol bij jetlag, ploegendienst of een verlate slaapfase, en minder bij gewone slapeloosheid.
Is melatonine schadelijk bij langdurig gebruik?
Kortdurend gebruik geldt als veilig en de gemelde bijwerkingen zijn mild: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en soms slaperigheid overdag. Over jarenlang dagelijks gebruik is minder bekend, zeker bij de hogere doseringen die online verkrijgbaar zijn. Gebruik je het langer dan een paar weken, bespreek dat dan met je huisarts. Wat wel geruststellend is: het effect dooft niet uit bij voortgezet gebruik, dus er is geen reden om de dosering op te hogen.
Werkt valeriaan echt?
Soms wel, soms niet, en de waarschijnlijkste verklaring is dat producten sterk verschillen in kwaliteit. Een overzicht van zestig studies met 6.894 deelnemers wijst erop dat valeriaan meerdere werkzame stoffen bevat waarvan een deel instabiel is. De aanbeveling uit dat overzicht: kies producten op basis van de hele wortel of rizoom, en overweeg combinaties met hop of citroenmelisse. Ernstige bijwerkingen kwamen bij deelnemers van zeven tot tachtig jaar niet naar voren.
Helpt magnesium tegen slapeloosheid?
Er is bewijs voor, maar het is dun. Drie gerandomiseerde studies met 151 oudere volwassenen lieten een 17,36 minuten kortere inslaaptijd zien dan met placebo. De onderzoekers schrijven er zelf bij dat alle studies een matig tot hoog risico op vertekening hadden en dat de bewijskwaliteit laag tot zeer laag is. Hun praktische afweging: omdat magnesium goedkoop en breed beschikbaar is, kan het een redelijke poging zijn bij slapeloosheidsklachten. Reken op drie tot vier weken, want magnesium vult een voorraad aan.
Hoeveel ashwagandha heb je nodig voor slaap?
In de meta-analyse van vijf studies met 400 deelnemers waren de effecten duidelijker bij doseringen van 600 mg per dag of meer en bij een gebruiksduur van acht weken of langer. Ook waren de effecten sterker bij mensen met een vastgestelde slapeloosheid dan bij gezonde slapers. Over ernstige bijwerkingen op lange termijn zijn de gegevens beperkt, dus voor jarenlang gebruik is meer veiligheidsonderzoek nodig.
Mag je magnesium en melatonine samen nemen?
Er is geen bekende ongunstige wisselwerking tussen die twee. Ze doen ook iets anders: melatonine verzet je klok en magnesium ontspant en vult een voorraad aan. Samen nemen is dus alleen zinvol als beide problemen spelen, bijvoorbeeld een verschoven ritme én een gespannen gevoel. Meer middelen tegelijk starten maakt bovendien onmogelijk om te zien wat werkt.
Hoe snel werkt een natuurlijk slaapmiddel?
Dat verschilt sterk per middel. Melatonine werkt binnen een uur, maar het effect op je ritme bouwt over dagen op. Magnesium heeft drie tot vier weken nodig omdat het een voorraad aanvult. Ashwagandha liet in de subgroepanalyse duidelijker effecten zien vanaf acht weken. Valeriaan wordt meestal twee tot vier weken gebruikt voordat je iets kunt beoordelen. Een middel dat na twee nachten niets doet, is dus niet meteen een middel dat niet werkt.
Kun je verslaafd raken aan natuurlijke slaapmiddelen?
Lichamelijke afhankelijkheid zoals bij benzodiazepines is er niet. Geestelijke gewenning wel: het idee dat je zonder je potje niet slaapt, kan de slaap zelf gaan verstoren. Dat is precies waarom de gedragsmaatregelen in dit artikel vóór de supplementen komen. Merk je dat je niet meer zonder durft, bespreek dat dan met je huisarts.
Helpt een warm bad of douche voor het slapen?
Ja, en beter dan de meeste supplementen in dit artikel. Een warm bad van ongeveer anderhalf uur voor bedtijd zorgt dat je kerntemperatuur eerst stijgt en daarna sneller daalt, en die daling is een van de sterkste inslaapsignalen die je lichaam kent. Het kost niets en er zit geen enkel nadeel aan.
De studies waar de tabel op rust
De studiegegevens in dit artikel komen uit PubMed. Hieronder de publicaties met een directe DOI-link, zodat je elk getal in de tabel kunt nagaan.
- Trauer JM, Qian MY, Doyle JS, Rajaratnam SMW, Cunnington D. Cognitive behavioral therapy for chronic insomnia: a systematic review and meta-analysis. Ann Intern Med 2015;163(3):191-204. doi:10.7326/M14-2841 (inslaaptijd 19,03 minuten korter, wakker liggen 26,00 minuten korter)
- Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a systematic review and meta-analysis. BMC Complement Med Ther 2021;21(1):125. doi:10.1186/s12906-021-03297-z (inslaaptijd 17,36 minuten korter, bewijskwaliteit laag tot zeer laag)
- Ferracioli-Oda E, Qawasmi A, Bloch MH. Meta-analysis: melatonin for the treatment of primary sleep disorders. PLoS One 2013;8(5):e63773. doi:10.1371/journal.pone.0063773 (inslaaptijd 7,06 minuten korter)
- Cheah KL, Norhayati MN, Husniati Yaacob L, Abdul Rahman R. Effect of ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: a systematic review and meta-analysis. PLoS One 2021;16(9):e0257843. doi:10.1371/journal.pone.0257843 (effect duidelijker vanaf 600 mg per dag en acht weken)
- Shinjyo N, Waddell G, Green J. Valerian root in treating sleep problems and associated disorders: a systematic review and meta-analysis. J Evid Based Integr Med 2020;25:2515690X20967323. doi:10.1177/2515690X20967323 (60 studies, 6.894 deelnemers)
- van Maanen A, Meijer AM, van der Heijden KB, Oort FJ. The effects of light therapy on sleep problems: a systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev 2016;29:52-62. doi:10.1016/j.smrv.2015.08.009 (53 studies, 1.154 deelnemers)
- Deshpande A, Irani N, Balkrishnan R, Benny IR. A randomized, double blind, placebo controlled study to evaluate the effects of ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep quality in healthy adults. Sleep Med 2020;72:28-36. doi:10.1016/j.sleep.2020.03.012
Verder lezen
- Magnesium voor slapen: wat die zeventien minuten wel en niet betekenen.
- Welk magnesium is het beste? Vormen, doseringen en merken naast elkaar.
- 5-HTP bijwerkingen: wat er echt gebeurt en bij welke doseringen.
- Kennisbank: alle gidsen en artikelen op een rij.
Vitale groetjes,
Katja Callens
ORGANICO Labs
Schrijft over gezond ouder worden in gewone taal, met de bronnen erbij. Ook als die bronnen ons niet altijd goed uitkomen.
Ken je iemand die om tien voor drie naar het plafond ligt te kijken? Stuur dit door: